بررسی آسیب‌پذیری‌های شناسه‌های IMSI و IMEI در شبکه‌های تلفن همراه

IMSI vs IMEI: What Your Phone Broadcasts and Who Can Read It

گزارش‌های اخیر از دستگیری عوامل استفاده از تجهیزات مخابراتی جعلی برای ارسال پیامک‌های فیشینگ، بار دیگر خطرات امنیتی ناشی از نشت شناسه‌های دائمی گوشی‌های هوشمند را برجسته کرده است. این گزارش به تحلیل فنی نحوه بهره‌برداری مهاجمان از پروتکل‌های شبکه برای ردیابی کاربران و سرقت شناسه‌های IMSI و IMEI می‌پردازد.

تفاوت‌های فنی IMSI و IMEI

شناسه IMSI (International Mobile Subscriber Identity) عددی منحصر‌به‌فرد است که توسط اپراتور به سیم‌کارت اختصاص داده می‌شود و برای احراز هویت مشترک در شبکه کاربرد دارد. این شناسه به دلیل ماهیت دائمی خود، هدف اصلی برای ردیابی کاربران است.

در مقابل، شناسه IMEI (International Mobile Equipment Identity) به سخت‌افزار گوشی اختصاص دارد. برخلاف IMSI، شبکه این شناسه را احراز هویت نمی‌کند و تنها برای شناسایی دستگاه استفاده می‌شود. امنیت این شناسه‌ها بسته به نسل شبکه (3GPP) متفاوت است؛ در حالی که 5G از رمزنگاری SUCI برای محافظت از IMSI استفاده می‌کند، قابلیت بازگشت به نسل‌های قدیمی‌تر (Downgrade) همچنان راه را برای حملات باز می‌گذارد.

روش‌های نشت اطلاعات و حملات Paging

مهاجمان با استفاده از ایستگاه‌های پایه جعلی (IMSI Catchers)، گوشی‌ها را مجبور به اتصال به دکل‌های غیرمجاز می‌کنند. در شبکه‌های 4G، گوشی پیش از احراز هویت دکل، شناسه IMSI خود را به صورت متن ساده (Plaintext) ارسال می‌کند. علاوه بر این، حملات Paging با بهره‌گیری از فرمول‌های عمومی محاسبه زمان‌بندی بیداری گوشی، به مهاجم اجازه می‌دهد با ارسال تماس‌های صامت (Silent Calls)، الگوی فعالیت گوشی را ردیابی کرده و در نهایت شناسه IMSI را استخراج کند.

حملات علیه IMEI پیچیده‌تر است و معمولاً نیازمند تنزل سطح شبکه به نسل‌های قدیمی یا استفاده از داده‌های سرقت شده از طریق حملات SS7 و Diameter است. با این حال، اگر زیرساخت اپراتور به خطر بیفتد، امکان ردیابی دستگاه از طریق IMEI فراهم می‌شود.

راهکارهای مقابله و کاهش ریسک

یکی از راهکارهای موثر برای مقابله با ردیابی بلندمدت، چرخش دوره‌ای شناسه IMSI است. با تغییر منظم این شناسه، تاریخچه فعالیت‌های کاربر برای مهاجمان غیرقابل پیگیری می‌شود و الگوهای حملات Paging نیز به دلیل تغییر زمان‌بندی بیداری گوشی، بی‌اثر می‌گردند.

استفاده از اپراتورهایی که از چرخش شناسه‌ها پشتیبانی می‌کنند و همچنین تنظیم دستگاه‌ها بر روی حالت LTE-only (برای جلوگیری از حملات Downgrade به نسل‌های ناامن‌تر)، از جمله اقدامات دفاعی توصیه شده برای کاهش سطح حمله است.

نکته‌های کلیدی

• شناسه IMSI مربوط به سیم‌کارت و شناسه IMEI مربوط به سخت‌افزار گوشی است.
• ایستگاه‌های پایه جعلی با سوءاستفاده از پروتکل‌های قدیمی، گوشی را مجبور به افشای IMSI می‌کنند.
• حملات Paging می‌توانند بدون نیاز به دکل جعلی و تنها با تحلیل زمان‌بندی فعالیت گوشی، موقعیت کاربر را ردیابی کنند.
• رمزنگاری SUCI در 5G برای محافظت از IMSI طراحی شده اما به دلیل عدم پوشش سراسری، حملات Downgrade همچنان تهدید محسوب می‌شوند.
• چرخش دوره‌ای شناسه IMSI باعث ابطال تاریخچه ردیابی مهاجمان می‌شود.

چه باید کرد

• تنظیم گوشی بر روی حالت LTE-only برای جلوگیری از حملات Downgrade به شبکه‌های ناامن.
• استفاده از اپراتورهای متمرکز بر حریم خصوصی که از قابلیت چرخش شناسه‌ها (Identifier Rotation) پشتیبانی می‌کنند.
• آگاهی از خطرات تماس‌های ناشناس و صامت که ممکن است برای شناسایی موقعیت یا استخراج شناسه استفاده شوند.